Dolegliwości ginekologiczne mogą pojawić się na różnych etapach życia. Czasami są przejściowe i wynikają ze zmian hormonalnych, stresu czy naturalnych wahań cyklu, ale zdarza się również, że są sygnałem wymagającym dokładniejszej diagnostyki. Szczególnie warto zwrócić uwagę na objawy nowe, powtarzające się albo wyraźnie inne niż dotychczas.
Ból podbrzusza, zmiana charakteru miesiączek, krwawienie pomiędzy miesiączkami, suchość pochwy czy ból podczas współżycia nie wskazują automatycznie na konkretną chorobę. Mogą mieć wiele przyczyn. Dlatego celem konsultacji ginekologicznej jest przede wszystkim zebranie wywiadu, ocena objawów i ustalenie, czy potrzebne są dalsze badania.
Spis treści
Ból podbrzusza – częsty objaw o wielu możliwych przyczynach
Ból w dolnej części brzucha może występować w związku z miesiączką lub owulacją, ale może również towarzyszyć różnym chorobom ginekologicznym. Wśród możliwych przyczyn znajdują się między innymi endometrioza, mięśniaki macicy, torbiele jajników czy stany zapalne w obrębie miednicy mniejszej.
Podobne dolegliwości mogą jednak występować także w chorobach układu moczowego, pokarmowego czy mięśniowo-szkieletowego. Sama lokalizacja bólu nie wystarcza więc do określenia jego źródła.
Dla lekarza znaczenie ma między innymi to, kiedy ból się pojawia, jak długo trwa, czy ma związek z cyklem miesiączkowym, czy nasila się podczas współżycia oraz czy towarzyszą mu inne objawy. W przypadku podejrzenia endometriozy istotne mogą być m.in. przewlekły ból miednicy, nasilone bóle miesiączkowe oraz głęboki ból podczas lub po stosunku. NICE wskazuje te objawy jako jedne z sytuacji, w których należy brać pod uwagę endometriozę.
Szczególnej uwagi wymaga nagły lub bardzo silny ból, zwłaszcza gdy towarzyszą mu krwawienie, omdlenie, gorączka albo istnieje możliwość ciąży. Nietypowe krwawienie połączone z bólem podbrzusza po spóźniającej się miesiączce wymaga pilnej oceny medycznej ze względu m.in. na konieczność wykluczenia ciąży pozamacicznej.
Kiedy nieregularne miesiączki warto omówić z lekarzem?
Cykl miesiączkowy może ulegać naturalnym wahaniom. Na jego przebieg wpływają m.in. stres, zmiana masy ciała, intensywny wysiłek, okres dojrzewania, czas po porodzie czy zbliżająca się menopauza.
Pojedyncze przesunięcie terminu miesiączki nie musi oznaczać choroby. Warto jednak skonsultować się z lekarzem, jeśli zaburzenia cyklu utrzymują się, miesiączki stają się bardzo obfite, pojawiają się krwawienia pomiędzy miesiączkami lub dolegliwości zaczynają wyraźnie wpływać na codzienne funkcjonowanie.
Przyczyną zaburzeń cyklu mogą być m.in. zmiany hormonalne, zespół policystycznych jajników, zaburzenia funkcji tarczycy, okres okołomenopauzalny, mięśniaki czy inne choroby ginekologiczne.
NICE zwraca uwagę, że przy ocenie nieprawidłowych krwawień należy uwzględniać zarówno charakter krwawienia, jak i objawy towarzyszące, takie jak utrzymujące się krwawienia międzymiesiączkowe, ból lub uczucie ucisku w miednicy.
Pierwszym krokiem może być konsultacja u ginekologa we Wrocławiu. Na podstawie wywiadu i badania lekarz decyduje, czy potrzebne są dalsze badania – na przykład USG lub badania laboratoryjne.
Jeżeli problem wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi, owulacją, płodnością lub nieregularnymi cyklami, w określonych sytuacjach diagnostyka może również obejmować konsultację z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości.
Krwawienie pomiędzy miesiączkami lub po współżyciu – dlaczego warto je sprawdzić?
Plamienia i krwawienia występujące poza miesiączką mogą mieć różne przyczyny. Mogą być związane m.in. z antykoncepcją hormonalną, polipami, mięśniakami, zmianami w obrębie szyjki macicy czy infekcjami.
Krwawienie po współżyciu również nie oznacza automatycznie poważnej choroby. Jedną z możliwych przyczyn jest np. suchość pochwy. Takiego objawu nie powinno się jednak diagnozować samodzielnie, szczególnie gdy się powtarza. NHS zaleca ocenę lekarską krwawień pojawiających się między miesiączkami lub po stosunku.
Szczególnego znaczenia nabiera krwawienie, które wystąpiło po menopauzie. Wymaga ono konsultacji i ustalenia przyczyny.
W zależności od obrazu klinicznego lekarz może zalecić badanie ginekologiczne, USG lub dalszą diagnostykę szyjki macicy i endometrium.
Suchość pochwy – nie dotyczy wyłącznie menopauzy
Suchość pochwy kojarzona jest przede wszystkim z okresem okołomenopauzalnym, ale może występować także u młodszych kobiet. Może pojawiać się m.in. przy zmianach hormonalnych, po porodzie i podczas karmienia piersią, a także w związku z niektórymi lekami czy innymi problemami zdrowotnymi.
Objawy mogą obejmować uczucie suchości, pieczenie, podrażnienie, dyskomfort podczas codziennego funkcjonowania oraz ból podczas współżycia.
W okresie menopauzy suchość pochwy może być elementem tzw. objawów moczowo-płciowych menopauzy. NICE wymienia wśród nich suchość, podrażnienie oraz ból podczas współżycia.
Warto również pamiętać, że podobne dolegliwości mogą występować przy infekcjach lub innych schorzeniach okolic intymnych. Jeśli objawy utrzymują się przez kilka tygodni, nasilają się, wpływają na codzienne życie albo towarzyszą im nietypowe upławy lub krwawienia, wskazana jest konsultacja lekarska.
Ból podczas współżycia nie powinien być bagatelizowany
Bolesne współżycie może mieć różne podłoże. Przyczyną może być m.in. suchość błony śluzowej, infekcja, endometrioza, niektóre zmiany anatomiczne czy nadmierne napięcie mięśni dna miednicy.
Dla diagnostyki ważne jest także miejsce występowania bólu – inne przyczyny mogą odpowiadać za ból pojawiający się przy wejściu do pochwy, a inne za dolegliwości odczuwane głębiej w miednicy.
Jeśli ból powtarza się, nasila albo powoduje rezygnację ze współżycia, warto omówić go podczas konsultacji. Nie jest to objaw, który z założenia należy uznawać za „normalny”.
Jak może wyglądać diagnostyka?
Zakres badań zależy od wieku pacjentki, rodzaju dolegliwości, historii medycznej oraz wyniku badania lekarskiego.
Podczas konsultacji lekarz może zapytać m.in. o:
- datę ostatniej miesiączki i długość cyklu,
- regularność i obfitość krwawień,
- moment pojawienia się dolegliwości,
- związek objawów z cyklem lub współżyciem,
- przebyte ciąże i porody,
- stosowaną antykoncepcję,
- przyjmowane leki,
- wcześniejsze operacje i choroby,
- występowanie chorób ginekologicznych i nowotworowych w rodzinie.
W zależności od wskazań badanie może obejmować badanie ginekologiczne, USG, badania laboratoryjne lub dodatkową diagnostykę szyjki macicy czy endometrium.
Na wizytę warto zabrać wcześniejsze wyniki badań, wypisy ze szpitala, wyniki USG oraz listę przyjmowanych leków. Ułatwia to ocenę historii choroby i zmian zachodzących w czasie.
Profilaktyka jest ważna również wtedy, gdy nie ma żadnych objawów
Wizyta u ginekologa nie musi być związana z bólem czy innymi dolegliwościami. Profilaktyka pozwala m.in. oceniać zdrowie szyjki macicy, omawiać antykoncepcję, planowanie ciąży czy dolegliwości związane z menopauzą.
W Polsce program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Obecnie w programie dostępny jest test HPV HR z genotypowaniem. W przypadku dodatniego wyniku HPV HR z tego samego materiału wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym LBC.
Wynik badania przesiewowego nie jest sam w sobie rozpoznaniem choroby. Nieprawidłowy wynik może natomiast stanowić podstawę do dalszej diagnostyki, np. kolposkopii – zależnie od rodzaju stwierdzonej nieprawidłowości.
Kiedy umówić konsultację?
Nie ma jednej listy objawów, która w każdej sytuacji oznacza konieczność konkretnego leczenia. Warto jednak skonsultować się z ginekologiem, gdy pojawiają się nowe lub utrzymujące się dolegliwości, takie jak:
- nawracający ból podbrzusza,
- wyraźna zmiana przebiegu miesiączek,
- krwawienie pomiędzy miesiączkami,
- krwawienie po współżyciu,
- krwawienie po menopauzie,
- utrzymująca się suchość lub pieczenie okolic intymnych,
- ból podczas współżycia.
Celem konsultacji nie jest „szukanie choroby na siłę”, lecz określenie, czy objawy mieszczą się w zakresie zmian fizjologicznych, czy wymagają dalszej diagnostyki.
Konsultacje ginekologiczne we Wrocławiu
W OMEGA Medical Clinics we Wrocławiu prowadzone są konsultacje ginekologiczne oraz diagnostyka wybranych problemów ginekologicznych. Na stronie placówki opisano m.in. konsultacje, badania USG oraz dostępne procedury ginekologiczne.
Zakres diagnostyki zawsze powinien wynikać z indywidualnej sytuacji pacjentki oraz wskazań medycznych. W praktyce ważne jest przede wszystkim to, aby nie ignorować nowych, nawracających lub nasilających się objawów i w razie wątpliwości omówić je z lekarzem.